40 χρόνια μετά…

Προσπαθώντας κανείς πραγματευτεί με την ουσία και το ιστορικό βάρος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου έρχεται αντιμέτωπος με μια υπαρκτή αντίφαση. Αυτή είναι το πώς μπορεί να αφηγείται το κορυφαίο αυτό κινηματικό και ιστορικό γεγονός η κυρίαρχη αντίληψη (βλ. στο σχολείο, στην πλειοψηφία ιστορικών αφηγήσεων, στα ΜΜΕ κλπ) και το πώς αυτό αποτυπώνεται σε μαρτυρίες ή και σε όχι και τόσο «καθιερωμένες» ιστορικές πηγές. Και είναι πολύ λογικό, καθώς όταν ο κυρίαρχος πολιτικός εκφραστής καταπιάνεται με την περιγραφή της ιστορίας, ενισχύει ή μειώνει τα εκάστοτε πολιτικά γεγονότα ανάλογα με το πόσο επικίνδυνα μπορεί να είναι για την ίδια την ύπαρξή του.

Για να γινόμαστε πιο συγκεκριμένοι, λοιπόν, συχνά η εξέγερση του Νοέμβρη παρουσιάζεται ως μια στιγμή αυθόρμητης κοινωνικής έκρηξης, αποκομμένης από την ιστορική συνέχεια μιας σειράς κινηματικών διεργασιών, που ανέτρεψε τη χούντα και αποκατέστησε τη δημοκρατία. Ήταν όμως αυτό; Αφ ενός σίγουρα δεν ήρθε στα ξαφνικά. Αποτέλεσε αποκορύφωμα κοινωνικών αγώνων όλης της προηγούμενης δεκαετίας, ενός διαστήματος έντονης αμφισβήτησης, τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο. Αφ ετέρου, η εξέγερση του Πολυτεχνείου ξεκίνησε αρχικά με τον αγώνα των φοιτητών και στη συνέχεια πήρε χαρακτηριστικά παλλαϊκού ξεσηκωμού. Η σημασία της δεν περιορίζεται στο ότι οδήγησε στην πλήρη απονομιμοποίηση του χουντικού καθεστώτος, που κατέρρευσε μερικούς μήνες μετά, αλλά και στο ότι προέταξε μια σειρά ριζοσπαστικές διεκδικήσεις και πρακτικές, απαιτώντας πραγματική πολιτική απελευθέρωση και κοινωνική δικαιοσύνη. Συνόψιζε δε με το ΨΩΜΙ-ΠΑΙΔΕΙΑ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ τα αιτήματα και τις ανάγκες μιας ολόκληρης κοινωνίας σε αναβρασμό από τον εμφύλιο ακόμα.

Η πιο σημαντική στρέβλωση όμως της κυρίαρχης αφήγησης όσον αφορά τον αγώνα του Πολυτεχνείου είναι η ίδια η μεταπολίτευση και η καπήλευση των αιτημάτων του από τις αστικές κυβερνήσεις που ακολούθησαν. Αναλαμβάνοντας το ρόλο του εκδημοκρατισμού του καθεστώτος και σε ένα παραλήρημα θριάμβου της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, οι κυβερνήσεις αυτές προχώρησαν σε μεταρρυθμίσεις που βαπτίστηκαν προοδευτικές (και εν μέρει μπορεί όντως να ήταν αρχικά), τα αποτελέσματα όμως των οποίων έρχονται σήμερα να τις διαψεύσουν. Μπορεί, με άλλα λόγια, σε μια περίοδο μεγαλύτερης οικονομικής ευημερίας για σημαντικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας –εκεί γύρω στα 80’s- να μην ήταν τόσο σαφή τα όρια του κοινοβουλευτικού δρόμου για την εκπλήρωση των κοινωνικών διεκδικήσεων, με τα χρόνια όμως (και με κορύφωση την τωρινή συγκυρία) αυτό καταρρίπτεται βίαια. Είναι σαφές πως οι διεκδικήσεις της εξεγερμένης γενιάς του Νοέμβρη δεν δικαιώθηκαν ποτέ πραγματικά και πως όχι μόνο (φλερτάροντας με το να γίνουμε γραφικοί θα πούμε) είναι πιο επίκαιρες από ποτέ αλλά και πραγματικά επίδικα για τους αγώνες μας.

 

ΨΩΜΙ

Στους καιρούς της κρίσης και των μνημονίων, η επιβίωση, όχι απλώς δεν είναι αυτονόητη, αλλά αποτελεί για άλλη μια φορά τα βασικότερο επίδικο των κοινωνικών αγώνων. Απολύσεις, διαθεσιμότητα-κινητικότητα, ανεργία στο 30% (και πάνω από 60% στους νέους), αυτοκτονίες, φτώχεια και εξαθλίωση είναι τα στοιχεία που συνθέτουν την κατάσταση στο όνομα της ανάπτυξης και ενός επερχόμενου μνημονίου. Όλα αυτά, παράλληλα με μια προσπάθεια κατάργησης εργασιακών δικαιωμάτων και διεκδικήσεων του τελευταίου αιώνα, συλλογικών συμβάσεων και άρα συλλογικής διεκδίκησης, που τελικά οδηγούν τους εργαζόμενους, εξατομικευμένους, σε μια μόνιμη κατάσταση εργασιακής ανασφάλειας.

ΠΑΙΔΕΙΑ

Θα ήταν τουλάχιστον αφελές αυτή τη στιγμή να μη μιλάμε για την επίθεση στην εκπαίδευση. Αναφερόμαστε στη γνωστή σε όλους ανακοίνωση του υπουργείου για απόλυση 1249 διοικητικών υπαλλήλων από τα μεγαλύτερα ιδρύματα της χώρας. Μια επίθεση που δεν έχει μείνει αναπάντητη από την πλευρά των εργαζομένων, καθώς για περισσότερο από 2 μήνες τώρα απεργούν ενάντια στο μέτρο της διαθεσιμότητας και τις επικείμενες απολύσεις τους, παλεύουν όμως εν τέλει και για το δημόσιο-δωρεάν πανεπιστήμιο στο σύνολό του, σε κοινό συντονισμό και με τους φοιτητικούς συλλόγους. Αυτό διότι οι απολύσεις αυτές δεν αποτελούν απλώς μια επίθεση σε έναν ακόμη κλάδο του δημοσίου, αλλά επίθεση συνολικά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπως αυτή επιχειρείται εδώ και χρόνια με τους διάφορους αναδιαρθρωτικούς νόμους. Νόμους γνωστούς σε όλους μας, για τους οποίους έχει δώσει πολλές μάχες το φοιτητικό κίνημα και μάλλον αναμένεται να δώσει αρκετές ακόμα, καθώς οι βασικές αιχμές τους παραμένουν ίδιες από τη μεταπολίτευση και ανακυκλώνονται με μικροαλλαγές συνεχώς. Με έναν μάλλον ανάλογο τρόπο, η εκπαιδευτική αναδιάρθρωση μεταφέρεται και στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με το «νέο λύκειο» (εξετάσεις, ανταγωνισμός, εξειδίκευση).

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Το κομμάτι του τρίπτυχου που μπορεί να παραλληλιστεί καλύτερα στο τότε και στο τώρα είναι μάλλον η ελευθερία. Η ίδια η χούντα των συνταγματαρχών είχε επιβληθεί ως ένα καθεστώς «εκτάκτου ανάγκης» που θα έσωζε τη χώρα (τον «ασθενή») από τον κομμουνιστικό κίνδυνο και την κοινωνική και πολιτική αστάθεια που παρέμεναν από την λήξη του εμφυλίου. Το καθεστώς της «έκτακτης ανάγκης» αναβιώνει στο σήμερα από τις κυβερνήσεις των τελευταίων τριών χρόνων, παράλληλα με την άνοδο του φασιστικού κινήματος και της δράσης της Χ.Α., οι οποίες στο όνομα της «εθνικής σωτηρίας», παραβιάζουν κατά πολύ τα όρια ακόμα και της αστικής νομιμότητας. Καταπατάται κάθε δημοκρατικό δικαίωμα και κατάκτηση, τσακίζονται αγώνες και αγωνιστές, ποινικοποιούνται απεργίες και καταλήψεις και η λίστα δεν έχει τέλος. Πιο πρόσφατο και ηχηρό παράδειγμα επίδειξης δύναμης είναι αναμφισβήτητα η εισβολή των ΜΑΤ στην κατειλημμένη από τους εργαζομένους ΕΡΤ. Μετά το «μαύρο» που έπεσε κατά κυβερνητική βούληση το καλοκαίρι για να κλείσει η δημόσια ραδιοτηλεόραση, ένα δεύτερο «μαύρο» -πιο βαθύ- έπεσε με την καταστολή της κατάληψης του ραδιομεγάρου, παρά την μεγάλη κοινωνική απεύθυνση που είχε. Στην πρόθεση που υπήρξε δε να εκπέμψει η ΕΡΤ μέσα από το Πολυτεχνείο αυτές τις μέρες του εορτασμού της 40ης επετείου, δε δίστασε το κυβερνητικό επιτελείο να απειλήσει με εισβολή των αστυνομικών δυνάμεων στον ιστορικό χώρο, παρά τη φόρτιση και τους τρομακτικούς συμβολισμούς που αυτό θα έφερε!

Κάνοντας βέβαια έναν τέτοιο παραλληλισμό ανάμεσα στην κοινωνική και πολιτική κατάσταση του τότε και του τώρα, δε θα πρέπει να παραλείπουμε (εφόσον είναι εφικτός) και έναν παραλληλισμό στο υποκείμενο που την υφίσταται, δηλαδή στην κατάσταση των εργαζομένων και της νεολαίας. Ήταν άραγε εκείνο το κοινωνικό σώμα περισσότερο συνειδητοποιημένο και πεπεισμένο για την ανάγκη ενός τέτοιου αγώνα; Ή είχε κάποια ιδιαίτερη τεχνογνωσία στο πώς ο αγώνας θα διεξαγόταν με επιτυχία; Μάλλον τίποτα από τα δύο. Εκείνοι οι αγωνιστές, σε ένα (εξίσου με σήμερα) βάρβαρο καθεστώς, και με αφορμή τη διεκδίκησή τους να μπορούν να κάνουν γενική συνέλευση, αποφάσισαν να ταχθούν συλλογικά σε έναν ανυποχώρητο αγώνα, να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους. Σταδιακά ένωσαν κάτω από τα συνθήματά τους τις διεκδικήσεις όλης της κοινωνίας, αναβάθμισαν τις πρακτικές τους, ορθώνοντας τοίχο απέναντι στη χούντα, και νίκησαν.

Αυτό θα πρέπει να είναι και το χρέος της δικής μας γενιάς. Αυτή η νεολαία, που δέχεται μια άνευ προηγουμένου επίθεση, θα πρέπει να επανακατακτήσει το νόημα και την ουσία των αγώνων του παρελθόντος, να διδαχθεί από την μαχητικότητα και το πείσμα τους και να τους εμποτίσει με τις διεκδικήσεις και τις ανάγκες του σήμερα. Κόντρα στην κυρίαρχη λογική που θέλει τη νεολαία αδρανή στον καναπέ της ή ένα βήμα πριν τη μετανάστευση, απομακρυσμένη από τις συλλογικές εκφάνσεις της και το κίνημα, να αποδείξει πως η φλόγα του Νοέμβρη υπάρχει ακόμα και θα πυροδοτήσει τους νικηφόρους αγώνες του αύριο. Και αυτό όχι επειδή κάποιοι απλά το οραματίζονται, αλλά επειδή έχει αποδείξει πως μπορεί να το κάνει.

……….……………………………….…………..…εμπρός για της γενιάς μας τα Πολυτεχνεία!

αριστερή κίνηση αρχιτεκτονικής – εαακ

Advertisements
This entry was posted in φοιτητικό κίνημα. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s